Leczenie onkologiczne to dla wielu osób szansa, aby zawalczyć o swoje zdrowie lub życie. Może jednak wiązać się z pewnymi skutkami ubocznymi, jak przejściowa lub trwała niepłodność. Na szczęście diagnoza nowotworu nie musi oznaczać rezygnacji z planów związanych z rodzicielstwem. Jak zabezpieczyć płodność przed leczeniem? Odpowiedzią na to pytanie jest onkofertility, czyli onkopłodność.

Rak a marzenia o rodzicielstwie

Diagnoza choroby nowotworowej często zmienia dotychczasowe plany i priorytety. W krótkim czasie codzienne obowiązki, plany zawodowe czy rodzinne ustępują miejsca diagnostyce, konsultacjom lekarskim i przygotowaniom do leczenia. Towarzyszą temu nie tylko obawy o zdrowie i przyszłość, ale również pytania o możliwość realizacji planów związanych z rodzicielstwem.

W sytuacji, gdy priorytetem staje się szybkie rozpoczęcie terapii i skuteczna walka z chorobą, kwestie płodności często schodzą na dalszy plan. Nie oznacza to jednak, że nie można podjąć działań mających na celu zabezpieczenie swojej płodności po leczeniu raka. Niestety, wielu pacjentów nadal nie otrzymuje wystarczających informacji na temat dostępnych metod ochrony płodności przed rozpoczęciem terapii onkologicznej. Do tego zagadnienia wracają dopiero po zakończeniu leczenia, kiedy możliwości zachowania biologicznego rodzicielstwa mogą być już ograniczone. Z tego względu niezwykle ważne jest, aby jeszcze przed rozpoczęciem leczenia poruszyć z lekarzem takie zagadnienia, jak m.in. chemioterapia a płodność czy onkofertility.

Sprawdź: jak pomóc chorym na raka?

Czy leczenie onkologiczne powoduje bezpłodność?

Zarówno sama choroba nowotworowa, jak i stosowane metody leczenia mogą negatywnie wpływać na płodność. W niektórych przypadkach zaburzenia funkcji rozrodczych występują jeszcze przed rozpoczęciem terapii – przykładowo u osób chorujących na białaczkę dochodzi do pogorszenia parametrów nasienia oraz zmniejszenia rezerwy jajnikowej. Jeśli chodzi o samo leczenie raka a możliwość posiadania dzieci, należy wziąć pod uwagę kilka czynników. Mowa o wieku i stanie zdrowia pacjenta, rodzaju i lokalizacji nowotworu, metodach leczenia czy wreszcie czasu, który upłynął od zakończenia terapii. Płodność po leczeniu raka może być czasowo zaburzona. Zdarza się także, że dana osoba może stać się bezpłodna, na przykład po wycięciu narządów rodnych. Oprócz radykalnych operacji największy wpływ na płodność mają chemioterapia i radioterapia.

Czy po chemioterapii można mieć dzieci?

Chemioterapia może, ale nie musi wpłynąć na płodność chorego. Najczęstsze skutki uboczne terapii to pogorszenie parametrów nasienia u mężczyzn (spadek liczby i ruchomości plemników) oraz uszkodzenie jajników w wyniku zaburzeń hormonalnych u kobiet.

Czy radioterapia wpływa na płodność?

Radioterapia może wpłynąć nie tylko na samopoczucie, ale i życie seksualne oraz płodność chorego na raka. Powikłania dotyczące życia intymnego dotyczą najczęściej spadku libido, suchości pochwy u kobiet oraz zaburzeń erekcji u mężczyzn. Wpływ radioterapii na płodność zależy m.in. od obszaru, który jest poddawany działaniu promieniowania. Największe ryzyko upośledzenia płodności występuje w przypadku naświetlań całego ciała, okolic jamy brzusznej i narządów rodnych.

Jak zachować płodność przy nowotworze?

Osoby, które czekają na rozpoczęcie leczenia onkologicznego i mają w planach posiadanie potomstwa w przyszłości, powinny rozważyć zabezpieczenie płodności. Zajmuje się tym onkofertility. To stosunkowo młoda dziedzina medycyny i pomoc dla chorych na raka łącząca w sobie onkologię oraz medycynę rozrodu. Dzięki współczesnym metodom diagnostycznym i zabiegowym można zamrozić materiał rozrodczy pacjenta, dając mu szansę na zrealizowanie marzeń o rodzicielstwie. Onkofertility jest szczególnie ważne w kontekście rosnącej liczby zachorowań na raka, również w grupie młodych osób.

Jak wygląda zabezpieczenie płodności? Rozwiązań jest kilka. U kobiet najczęściej jest to pobranie i zamrożenie komórek jajowych, a u mężczyzn zamrożenie nasienia przed leczeniem onkologicznym. Jeśli pacjent jest w związku i ma taką możliwość, kolejną opcją jest mrożenie zarodków przed leczeniem raka.

Młody pacjent onkologiczny a płodność

Zabezpieczenie płodności u młodych pacjentów, także tych, którzy nie weszli jeszcze w okres dojrzewania, jest trudniejsze, ale nie niemożliwe. Rozwiązaniem może być zamrożenie tkanki jajnika oraz tkanki jądra.

Pozostała jeszcze jedna ważna kwestia, a mianowicie kwestie finansowe. Ile kosztuje zabezpieczenie płodności? Dla części pacjentów jest ona dostępna bezpłatnie, inni muszą ponieść koszty samodzielnie.

Płodność a leczenie raka – program Ministerstwa Zdrowia

Zabezpieczenie płodności u osób przed leczeniem onkologicznym jest jednym z punktów programu rządowego Ministerstwa Zdrowia. Osoby chore na raka mogą do niego przystąpić poza kolejką. Należy jednak spełnić pewne warunki i przejść pozytywnie kwalifikację. Program jest kierowany do osób w określonej grupie wiekowej – od okresu dojrzewania do 40. lat w przypadku kobiet oraz do 45. roku życia w przypadku mężczyzn. W ramach programu refundacji podlega zamrożenie komórek jajowych oraz nasienia. Co ważne, finansowanie przechowywania materiału rozrodczego jest zapewnione do chwili wykorzystania lub zniszczenia materiału, jednak tylko w trakcie trwania programu (obecnie są to lata 2024-2028).

Jeśli pacjent nie może wziąć udziału w programie z powodu wieku lub stanu zdrowia bądź też chce skorzystać z innych metod zabezpieczenia płodności, musi samodzielnie zapłacić za procedury.

Ile kosztuje zamrożenie komórek jajowych?

Zamrożenie materiału rozrodczego to proces, na który składają się wizyta konsultacyjna, etap kwalifikacyjny i badania, przygotowanie do procedury, sam zabieg czy wreszcie etap przechowywania komórek jajowych. Ostateczna cena zależy od oferty danej placówki medycznej. Średni koszt całej procedury w Polsce to kilka, a niekiedy nawet kilkanaście tysięcy złotych. Warto pamiętać, że każdy kolejny rok przechowywania komórek jajowych wiąże się z koniecznością dopłaty określonej przez klinikę kwoty.

Dla wielu osób taki dodatkowy koszt i to tuż przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego to spore obciążenie domowego budżetu. Rozwiązaniem może być zbiórka na leczenie raka. Chory może przeznaczyć zebraną sumę na diagnostykę, leczenie i rehabilitację, w tym zamrożenie komórek jajowych przed chemioterapią.

Sprawdź: na co można wydać środki ze zbiórki.

Jeśli chcesz porozmawiać o tym, jak zabezpieczyć płodność przed leczeniem raka lub potrzebujesz wsparcia w zebraniu środków na terapię, skontaktuj się z nami. Cancer Fighters to fundacja dla dzieci i dorosłych chorych na raka. Od lat wspieramy dzielnych Wojowników i Wojowniczki w walce z chorobą, zapewniając im pomoc psychologiczną, merytoryczną oraz udostępniając im bezpieczną platformę do zbiórek. Wiemy, z czym musi zmierzyć się osoba po diagnozie raka. Wiemy także, co możemy zrobić, aby wesprzeć ją w tej chwili. Napisz do nas lub zadzwoń i dowiedz się, jak możemy pomóc Tobie lub bliskiej Ci osobie.

Bibliografia

1. Zabezpieczenie płodności dla pacjentów onkologicznych, onkologia.gov.pl, data dost. 18.06.2026r.
2. Leczenie niepłodności obejmujące procedury medycznie wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji, na lata 2024-2028, gov.pl, data dost. 18.06.2026r.
3. Feldberg D, Purandare N. Cancer therapy and reproductive impact. Int J Gynaecol Obstet. 2025;169(3):891-894.
4. Pankiewicz K, Zachowanie płodności u chorych onkologicznych – update 2020, podyplomie.pl, data dost. 18.06.2026r.